به حكم اتّحاد نورى با حضرت محمّد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله نه بالتّبع و سرّ اينكه حضرت ابراهيم عليه السّلام را تخصيص فرموده « بحين القى فى النّار » يحتمل اين باشد كه در اين حين حضرت خليل تحقيق در مقام توحيدى وجودى داشت كه به حضرت جبرئيل عليه السّلام گفت : كه به تو حاجتى ندارم و علم حق را پسنديده بر جاى سؤال خويش و اين مرتبه ظهور سرّ ولايت است و به نبوت تعلّق ندارد چه توحيدى نبوى عند الهيجان از جميع ذرّات موجودات سؤال مىكند و به همهء اشياء محتاج است پس چون در آن حين حكم ولايت بر حضرت خليل الرّحمن عليه السّلام غلبه و هيجان داشت شاه اقليم ولايت تخصيص به همان وقت فرموده حضرت موسى را با مونس المؤمنين ، سرّش مىتواند اين باشد همچنان‌كه بموجب كريمه : آنَسَ مِنْ جانِبِ الطُّورِ « 1 » از آفرينش جهان ادراك و اطلاق فاعليّت بر غايت شىء صادق است ، و اللّه اعلم . و قال عليه السّلام : انا مفجّر العيون ، انا مطرد الانهار . مىفرمايد : كه من گشاينده چشمه‌هاى معارف و علوم و حقائقم از ينابيع قلوب اهل استعداد و قابليّت ، همچنان‌كه منشئ سحاب غيب بودم بر مزارع شهادت ، و ازاين‌روى سقايت كوثر به من اختصاص دارد ، كه آن صورت اين است و اين معنى آن . و چون اين حال مرا دائمى است پس من پيوسته دارنده جويهاى روانم از درياى حقيقت بر ساحل دلهاى تشنگان باديه طلب ، چه از درياى حقيقت من كه حقيقت تمام درياها است « 2 » عيون حيات و علم و قدرت و اراده سمع و بصر و كلام به جانب شخم‌زار « 3 » امكان روان است و غايتش بار آوردن معرفت شخصى من كه « 4 »

--> ( 1 ) - القصص / 29 . ( 2 ) - د : درياهاى عيون . ( 3 ) - ر ض : مكان . ( 4 ) - ر ض : كه من .